Een slimme thuisbatterij kan meer doen dan zonne-energie bewaren. Software kan bepalen wanneer laden of ontladen past bij je verbruik, contract en ingestelde doelen. Maar automatisch sturen is niet hetzelfde als automatisch winst maken. Solos legt uit welke toepassingen je uit elkaar moet houden en welke vragen je aan een aanbieder van energiehandel stelt.
Drie toepassingen die vaak door elkaar lopen
Bij eigen verbruik gaat het om zonnestroom die anders naar het net zou gaan en die later in huis wordt gebruikt. Bij prijssturing koop of gebruik je energie op verschillende prijsmomenten, binnen de mogelijkheden van je contract en installatie. Bij onbalansgerelateerde dienstverlening laat je een marktpartij de batterij inzetten om te reageren op verschillen tussen vraag en aanbod in het elektriciteitssysteem.
Die toepassingen kunnen om dezelfde opslagruimte en hetzelfde vermogen vragen. Een batterij die al gevuld is door laden vanaf het net kan niet onbeperkt extra zonnestroom opnemen. En energie die je voor back-up reserveert, kun je niet tegelijk volledig voor handel inzetten. Vraag welke prioriteit de besturing hanteert wanneer doelen botsen.
Wat doet het energiemanagementsysteem?
Een energiemanagementsysteem, vaak EMS genoemd, vertaalt metingen en instellingen naar laad- en ontlaadopdrachten. Het kan rekening houden met verbruik, prijzen of een verwachte opwek. Welke gegevens werkelijk worden gebruikt, verschilt per product en aanbieder. De term slim bewijst niet dat er kunstmatige intelligentie wordt toegepast of dat de uitkomst altijd optimaal is.
Laat demonstreren wat je zelf kunt instellen: een reserve, vermogensgrenzen, een tijdschema of het tijdelijk stoppen van een handelsdienst. Vraag ook wat er gebeurt wanneer internet of de clouddienst uitvalt. Deze vragen maken de afhankelijkheden zichtbaar zonder aan te nemen dat alle besturingen dezelfde functies of hetzelfde noodgedrag hebben.
Een prijsverschil is nog geen netto voordeel
Dit volledig fictieve rekenvoorbeeld gaat over laden vanaf het net voor later eigen gebruik, niet over verkoop op de onbalansmarkt. Stel dat je 10 kWh inkoopt voor €0,20 per kWh, inclusief de in deze aanname verschuldigde belastingen en variabele kosten. De inkoop kost €2. Na een aangenomen volledig cyclusrendement van 90% is 9 kWh bruikbaar.
Als die 9 kWh later inkoop van €0,30 per kWh voorkomt, vermijd je €2,70 aan kosten. Het verschil is €0,70 voor deze laad- en ontlaadcyclus, vóór slijtage, abonnementen en overige niet-verwerkte kosten. De bedragen en het rendement zijn aannames, geen gemeten productprestatie of tariefprognose. Je mag deze ene cyclus niet zonder jaaranalyse vermenigvuldigen tot een gegarandeerde jaaropbrengst.
Bij terugleveren in plaats van eigen gebruik moet je de werkelijke terugleververgoeding gebruiken, niet je inkoopprijs. Belastingen, vergoedingen en kosten kunnen anders werken. De Belastingdienst wijst er expliciet op dat vanaf 2027 betaalde energiebelasting op ingekochte stroom niet vervalt doordat die stroom weer wordt teruggeleverd. Dat kan de berekening voor handel veranderen.
Onbalansdiensten vragen een aparte overeenkomst
Een dynamisch energiecontract geeft niet vanzelf toegang tot iedere vorm van energiehandel. Vraag welke marktpartij de batterij aanstuurt, hoe de vergoeding wordt berekend en welke kosten of risico’s bij jou liggen. De opbrengst kan afhankelijk zijn van marktomstandigheden, beschikbaar vermogen en contractafspraken. Beloofde inkomsten zijn daarom geen vaste rente op je batterij.
De ACM waarschuwt voor te positieve voorstellingen van batterijopbrengsten. Ook kunnen commerciële prikkels botsen met lokale netbelasting. CE Delft en Witteveen+Bos benoemden in hun onderzoek naar thuis- en buurtbatterijen het risico van piekverhogende inzet. Een batterij die op een prijs reageert, ontlast dus niet automatisch het lokale elektriciteitsnet.
Welke afspraken wil je vooraf op papier?
- De verdeling tussen eigen verbruik, handel en eventueel gereserveerde noodstroom.
- Alle vaste en variabele kosten, de verdeling van inkomsten en de voorwaarden om te stoppen.
- De invloed van gebruik op garantie, slijtage en beschikbare batterijcapaciteit.
- Eigendom en toegang tot meetgegevens, softwareondersteuning en het gedrag bij verbindingsproblemen.
Vraag om een berekening met een beperkt of wegvallend handelsresultaat. Kan de investering dan nog worden gedragen en blijft de batterij bruikbaar voor het doel waarvoor je hem kocht? Een eenvoudige besparing door eigen verbruik mag niet nogmaals als handelsinkomst worden geteld. Laat de verschillende geldstromen afzonderlijk zichtbaar maken.
